شرع باشد و هر قدر احكام و شرائط عمل مراعات نشده باشد از وزن آن كاسته مىشود و بتعبير سوّم چنان كه وزنهء يكمن گندم يك قطعه سنگ يكمنى است همانطور وزنهء اعمال حق بودن آنهاست . نگارنده گويد ، اين سخن فى نفسه صحيح است ولى در اين صورت اعمال ثقل واقعى نخواهند داشت بلكه توزين بمعنى تطبيق خواهد بود . يعنى دو ركعت نماز را كه مثلا على بن ابى طالب عليه السّلام خوانده معيار قرار داده و نماز ديگران را با آن تطبيق خواهند كرد امّا اين آن نيست كه قرآن مجيد مطرح كرده است . 2 - موازين جمع ميزان و بقولى جمع موزون است . اين دو چندان فرق ندارد خواه بگوئيم : وزن شده ها ( اعمال ) سنگيناند يا ترازوها بواسطهء اعمال . بهر حال سنگين بودن ميزانها در هر سه آيهء فوق بواسطهء كثرت اعمال نيك و خفيف بودن آنها در اثر نبودن اعمال نيك است و ثقل در آنها راجع باعمال بد نيست زيرا نتيجهء ثقل در هر سه آيه رفتن به بهشت است . و از اينكه : نتيجه سبك بودن در هر سه آيه رفتن به آتش است ، بدست ميايد كه سبك بودن ميزانها عبارت اخراى نبودن اعمال نيك است . يعنى : ترازوها با عمل نيك هر چند كه كم باشد سنگين و بىعمل سبك ميشوند . از آنطرف : چون انسان اگر حسنه نداشته باشد لابدّ سيّئه خواهد داشت ، پس سبك بودن ميزان لازم گرفته كه اين شخص سيّئات دارد و مستحق آتش است . 3 - جمع آمدن موازين ميفهماند كه هر عمل نيك ثقل بخصوصى دارد و براى هر صنف از عمل ميزانى هست . توزين گناهان گناهان بىشك داراى وزناند ولى راجع بتوزين و وزن كردن گناهان دليلى در قرآن مجيد يافته نيست . بلى در اينكه ميان گناهان و عذاب تناسبى و حسابى خواهد بود حتمى